Rodzicielstwo jest jednym z największych zadań, przed jakimi staje większość ludzi. Często zastanawiamy się, jak być dobrym i odpowiedzialnym rodzicem, jednocześnie samemu nie tracąc równowagi. Proces wychowania małego człowieka składa się z wielu czynników, a na część z nich, siłą rzeczy, nie mamy wpływu ani kontroli.
Twoje wewnętrzne mapy relacji
Wszystkie te czynniki kształtują więź, jaka powstanie między dzieckiem a jego rodzicami. Dziś skupimy się na stylu przywiązania oraz jego realnym wpływie na nasze rodzicielstwo i atmosferę w rodzinie. Styl ten jest naszym życiowym przewodnikiem, który warunkuje relacje, jakie będziemy tworzyć w dorosłym życiu.
Zachowanie dziecka a wewnętrzny model dorosłych
Człowiek jest istotą biopsychospołeczną. Jesteśmy stworzeni do tworzenia intensywnych i stabilnych więzi, które opierają się na naszej emocjonalności. Już od pierwszych dni życia przywiązujemy się, głównie do rodziców.
Rodzice z kolei muszą uświadomić sobie, że każde dziecko odzwierciedla zachowanie dorosłego, który daje mu przykład. Styl przywiązania, który przyjmujemy jako nieświadome dziecko, staje się naszą wewnętrzną mapą relacji.
Rodzic, który potrafi uwolnić się od przeszkód stojących na drodze do własnej samoakceptacji, daje swoim dzieciom wspaniały przykład wolnego, szczęśliwego i w pełni świadomego życia.
Kluczowe pytanie: Czego szukamy i co utrzymujemy?
Odpowiedzi na te pytania znajdziemy w naszym stylu przywiązania. To nasze życiowe doświadczenia nas kreują, ale mamy możliwość – mniej lub bardziej świadomie – zmienić nasz dotychczasowy styl. Teoria przywiązania definiuje dorosłych, którzy mają własne modele przywiązania.
Cztery style przywiązania u osób dorosłych (Teoria Przywiązania)
Style przywiązania u dorosłych można podzielić na kombinacje opierające się na dwóch wymiarach: poziomie lęku oraz poziomie unikania.
Poniżej przedstawiamy cztery główne style przywiązania charakteryzujące dorosłych:
- 1. Styl Bezpieczny
- Wizja Siebie: Pozytywna.
- Wizja Innych: Pozytywna.
- Poziom Lęku: Niski.
- Charakterystyka: Łatwość w nawiązywaniu intymnych relacji.
- 2. Styl Unikający
- Wizja Siebie: Pozytywna (rozwinięta dość dobrze).
- Wizja Innych: Negatywna.
- Poziom Unikania: Wysoki.
- Charakterystyka: Duży dystans do innych (postawa: „Ja jestem fajny, inni są tacy żałośni”).
- 3. Styl Ambiwalentny
- Wizja Siebie: Negatywna (wysoko rozwinięta).
- Wizja Innych: Pozytywna.
- Poziom Unikania: Wysoki.
- Charakterystyka: Skupienie na pozytywnym obrazie innych przy jednoczesnym negatywnym postrzeganiu siebie („Inni są tacy fajni, a ja taki beznadziejny”).
- 4. Styl Lękowy
- Wizja Siebie: Negatywna.
- Wizja Innych: Negatywna.
- Poziom Lęku i Unikania: Oba stopnie są na wysokim poziomie.
- Charakterystyka: Rozwijamy go w odniesieniu do samych siebie, jak również ludzi, którzy nas otaczają; rodzi strach, sztywność i nieufność.
Bezpieczne przywiązanie jako dar dla dziecka
Nasze osobiste przywiązanie bezpośrednio kształtuje to, jak nawiązujemy relacje międzyludzkie w dorosłym życiu. Wpływa to na nasze znajomości, przyjaźnie, związki uczuciowe, a z czasem – na relację z dzieckiem i atmosferę rodzinną.
Inteligencja emocjonalna rodzica
Bezpieczny styl przywiązania cechuje się wysoką inteligencją emocjonalną. Jest to kluczowa umiejętność, która pomaga trzymać nerwy na wodzy i skutecznie kontrolować poziom stresu. Dzięki niej łatwiej interpretujemy i akceptujemy swoją emocjonalność, zarówno w sferze negatywnej, jak i pozytywnej.
Matka z bezpiecznym stylem przywiązania wspiera swoje dziecko w emocjonalnych przeżyciach i pomaga mu je werbalizować. To podstawa służąca prawidłowemu rozwojowi emocjonalnemu dziecka, co ułatwia mu samo-kontrolowanie i zarządzanie emocjami w przyszłości.
Kiedy rodzice posiadają bezpieczne przywiązanie, sprzyja to spójności, elastyczności i zdrowym relacjom w klimacie rodzinnym. W takiej rodzinie prościej rozwiązuje się konflikty i buduje wzajemną zażyłość.
Druga strona medalu: styl lękowy i unikający
Jeśli nasz styl przywiązania jest lękowy lub unikowy, stanowi to realne obciążenie. Utrzymanie relacji jest trudne, ponieważ opierają się one na negatywnych zasadach. Charakteryzuje je ukrywanie osobistych pragnień związanych z intymnością. Negatywny obraz samego siebie, połączony z równie negatywnym obrazem innych ludzi, tworzy strach, sztywność i nieufność do świata.
Brak spójności w rodzinie
Rodzice z niepewnym, lękowym przywiązaniem tworzą w swoich rodzinach klimat, w którym brakuje spójności. Prowadzi to do:
- Niskiego poziomu emocjonalnej ekspresji.
- Słabej organizacji codziennego życia.
- Większej kontroli i częstszych konfliktów.
Niepewne, lękowe przywiązanie stanowi przeszkodę w rozwoju inteligencji emocjonalnej rodzica. W konsekwencji rodzice mogą być ambiwalentni w stosunku do własnych dzieci, bywają nadopiekuńczy, ale jednocześnie ich poziom troski jest stosunkowo niski. Wewnętrzna sprzeczność i narastający lęk sprawiają, że nie potrafią odczuwać wolności i naturalności własnych emocji.
Słowo na koniec: skarb dla przyszłego pokolenia
Odkrycie i zrozumienie stylów przywiązania sprawia, że stajemy się bardziej świadomi. Wiemy, co warto przekazać młodszemu pokoleniu.
Warto zapamiętać, że styl przywiązania jest dziedziczny. Wyraźnie wpływa on na proces wychowywania dzieci, a w wielu przypadkach, na ich losy w przyszłości.
Jeżeli chcemy swoim potomkom dać prawdziwy skarb, możemy im podarować styl przywiązania, który jest stylem bezpiecznym – jest to jeden z najcenniejszych darów, jakie można ofiarować.
Głębsze zrozumienie własnych wzorców? Skorzystaj z profesjonalnej pomocy.
Zrozumienie własnego stylu przywiązania to pierwszy krok do budowania zdrowszych relacji z partnerem i dziećmi. Terapia indywidualna lub terapia schematów (która często bada wczesne wzorce relacji) może pomóc Ci w przepracowaniu niepewnych modeli.
Dowiedz się więcej o naszych metodach pracy: Psychoterapia dorosłych – odkryj swoje wewnętrzne mapy relacji
