Dieta wegańska wiąże się z ryzykiem pojawienia się niedoboru witaminy B12 w organizmie. Wykluczenie produktów pochodzenia zwierzęcego zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia niedoboru kobalaminy, który może objawiać się symptomami neurologicznymi, psychiatrycznymi i hematologicznymi. Prowadzenie takiej diety wymaga regularnego monitorowania stężenia witaminy B12 oraz wsparcia specjalisty ds. żywienia przy komponowaniu jadłospisu, aby zmniejszyć ryzyko niedoborów.
Jak sprawdzić, czy jest niedobór witaminy B12 w organizmie?
Niedobory witaminy B12 mogą wynikać z kilku przyczyn, takich jak niedokrwistość złośliwa utrudniająca jej wchłanianie, zaburzenia wchłaniania w przebiegu niektórych chorób (np. choroby Leśniowskiego-Crohna) oraz niewystarczające spożycie z dietą. W przypadku osób stosujących dietę roślinną najczęstszym powodem jest właśnie niedostateczne dostarczanie B12. W pierwszej kolejności zaleca się wykonanie morfologii krwi z rozmazem, oznaczenie całkowitego poziomu witaminy B12 oraz poziomu kwasu foliowego.
Niedobór B12 może prowadzić do niedokrwistości makrocytarnej, którą wskazują obniżony poziom hemoglobiny i hematokrytu oraz podwyższone MCV. Oznaczenie kwasu foliowego pozwala odróżnić przyczynę niedokrwistości. Dodatkowo zaleca się oznaczenie poziomu homocysteiny i kwasu metylomalonowego, które są wskaźnikami wrażliwymi na niedobór B12.
Jakie są objawy niedoboru B12?
Niedobory witaminy B12 objawy mogą być różne. Wymienić należy przede wszystkim to, że taki stan może prowadzić do utraty masy ciała, przewlekłego zmęczenia i bladości wynikającej z niedokrwistości, a także do problemów żołądkowo-jelitowych, takich jak nudności, zaparcia lub biegunka. Mogą pojawić się bóle głowy, żółtaczka oraz różne objawy neurologiczne, w tym zaburzenia czucia, trudności w wykonywaniu płynnych ruchów (ataksja) i stany depresyjne. W przypadku ciężkiego niedoboru B12 oraz braku leczenia, niektóre skutki neurologiczne mogą utrzymywać się na stałe, prowadząc do trwałych uszkodzeń.
Jak suplementować witaminę B12?
Witamina B12 występuje w kilku formach:
- metylokobalamina,
- hydroksykobalamina,
- adenosylokobalamina,
- cyjanokobalamina.
Trzy pierwsze są identyczne z chemiczną strukturą B12 występującą w żywności pochodzenia zwierzęcego i w organizmie człowieka.
Adenosylokobalamina znajduje się głównie w mięsie, natomiast metylokobalamina w mleku i jajach. Cyjanokobalamina jest formą syntetyczną, która w organizmie rozkłada się na kobalaminę i cyjanek, aby przybrać aktywną postać. W suplementach oraz wzbogaconej żywności jest najczęściej stosowana ze względu na stabilność, cenę i łatwą dostępność.
Suplementy B12, jak np. NOYO® B-Complex, nie są związane z białkiem i mogą łatwo połączyć się z transkobalaminą I, co ułatwia wchłanianie. Obecnie nie ma dowodów na większą skuteczność innych form B12 w porównaniu do cyjanokobalaminy, a zawarty w niej cyjanek występuje w ilościach nieistotnych dla zdrowia, podobnie jak w pestkach owoców, kaszach czy strączkach.
